درمان دررفتگی کشکک زانو با فیزیوتراپی برای کاهش التهاب و عدم حرکت زانو

اغلب آسیب‌دیدگی مفصل زانو ناشی از چرخش ناگهانی یا ضربه مستقیم، باعث دررفتگی کشکک یا کاسه زانو می‌شود. در این وضعیت استخوان کشکک (پاتلا) از موقعیت طبیعی خود در شیار پاتلوفمورال خارج می‌شود که در اثر آن بیمار درد شدیدی را تجربه خواهد کرد. اگر استخوان کشکک به‌درستی در محل خود قرار نگیرد، پزشک متخصص می‌تواند آن را جا بیندازد. پس از دررفتگی کشکک بیمار دچار تورم و محدودیت حرکتی می‌شود، صرف‌نظر از آنکه بیمار تحت جراحی قرارگرفته باشد یا نه، به یک برنامه توان‌بخشی شش تا شانزده هفته‌ای نیازمند خواهد بود.

دررفتگی کشکک زانو یک آسیب‌دیدگی جدی و دردناک است که نیاز به توجه پزشکی سریع دارد. اثر طولانی‌مدت آن برای بیمار خطرناک نیست، اما رسیدگی به وضعیت آن در هنگام دررفتگی، برای ورزشکار و یا کسانی که در اطراف او قرار دارند، از اهمیت بالایی برخوردار است. ورزش‌هایی که دران پاها وضعیت ثابتی دارند اما بدن دچار تغییر جهت‌های زیاد می‌شود، بیشتر افراد را در معرض دررفتگی کشکک قرار می‌دهد، مانند: بسکتبال، فوتبال، اسکی و گلف. این آسیب‌دیدگی در زنان بیشتر از مردان دیده می‌شود، همچنین در ورزشکاران جوان بیشتر از افراد سالمند ایجاد می‌شود. دررفتگی کشکک در ورزشکارانی که دچار اضافه‌وزن هستند نیز بیشتر مشاهده می‌شود. همچنین افرادی که دچار شکستگی‌های قبلی هستند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. نیاز به نگرانی درباره‌ی جراحی کشک زانو نیست. کلینک طب فیزیکی و توان‌بخشی دکتر دهقان با سال‌ها تجربه در زمینه بیماری‌ها و مشکلات ارتوپدی روش‌های درمانی موثری را مانند فیزیوتراپی و یا حرکات ورزشی را برای درمان دررفتگی کشکک زانو به بیماران پیشنهاد می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت در این مرکز با شماره تلفن‌ 03132226284 تماس حاصل فرمایید.

دررفتگی کشکک چیست؟


تاندون‌ها و رباط‌های مفصلی زانو، استخوان کشکک (پاتلا) را در موقعیت صحیح خود نگه می‌دارند. اگر ضربه شدیدی به مفصل زانو وارد شود، استخوان کشکک ممکن است از موقعیت اصلی خود خارج شود. اگر جابجایی کشکک زیاد باشد، به آن دررفتگی کشکک گفته می‌شود. البته استخوان کشکک نمی‌تواند از موقعیت اصلی خود فاصله زیادی بگیرد.

وظیفه استخوان کشکک چیست؟


به استخوان کشکک، پاتلا یا کاسه زانو نیز گفته می‌شود. شکل این استخوان ضخیم، تلفیقی از دایره و مثلث است که به کمک استخوان ران (فمور) مفصل زانو را شکل می‌دهد. این استخوان قسمت جلویی مفصل زانو را پوشش داده و از آن محافظت می‌کند.

چه عواملی در جابه‌جا شدن کشکک زانو دخیل هستند؟


دررفتگی مکرر کشکک می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد، ولی به‌هرحال شدت آن کمتر از دررفتگی مفصل زانو است. اغلب دررفتگی کشکک در اثر ضربه شدید یا پیچش ناگهانی زانو رخ می‌دهد. در اغلب اوقات با صاف کردن زانو، استخوان کشکک (پاتلا) به مکان اصلی خود یعنی شیار پاتلوفمورال برمی‌گردد، اما ممکن است بسیار دردناک باشد. دررفتگی کشکک بیشتر در ورزشکاران و زنان دیده می‌شود. زمان که فرد از ناحیه زانو تغییر جهت ناگهانی انجام می‌دهد، در معرض خطر دررفتگی کشکک قرار می‌گیرد. ضربه مستقیم نیز می‌تواند باعث دررفتگی کشکک شود. در صورت دررفتن کشکک، به‌آسانی زانو به سمت خارج مفصل حرکت خواهد کرد.

دررفتگی مکرر کشکک یا کاسه زانو عمدتاً در اثر شرایط زیر رخ می‌دهد:

  • ضربه مستقیم به استخوان کشکک.
  • حرکتی که باعث چرخش مچ پا یا زانو شود.
  • حرکت ناگهانی به سمت پهلو

آیا جابه‌جا شدن کشکک زانو با درد همراه است؟


پس از آسیب‌دیدگی فوراً احساس درد خواهید کرد. جابجایی استخوان کشکک به‌وضوح قابل‌مشاهده است. احتمالاً مفصل زانو دچار تورم می‌شود. باوجود تورم و درد، ممکن است استخوان کشکک به محل اولیه خود بازگردد. علائم این وضعیت عبارت‌اند از:

  • تورم مفصل زانو
  • درد در اطراف کشکک زانو
  • کاهش دامنه حرکتی زانو
  • جابجایی قابل‌توجه کشکک زانو
  • پای بیمار حتی زمانی که در حالت استراحت است، تمایل دارد خم شود.

چه عواملی خطر جابه‌جا شدن را افزایش می‌دهد؟


در زیر عوامل زمینه‌ساز دررفتگی مکرر کشکک زانو عنوان خواهد شد:

  • ورزش‌هایی که باعث چرخش زانو می‌شوند، احتمال بروز دررفتگی کشکک زانو را افزایش می‌دهند.
  • در اثر ضربه مستقیم به زانو ممکن است، استخوان کشکک از محل خود خارج شود.
  • 24 درصد افراد مبتلا به دررفتگی مکرر کشکک زانو داری خویشاوندانی هستند که آن‌ها نیز این عارضه را تجربه نموده‌اند.
  • عدم تعادل پاتلا در مفصل زانو: استخوان کشکک بالاتر از مکان اصلی خود قرار می‌گیرد، حالتی که به آن پاتلا آلتا گفته می‌شود.
  • سندرم فشاری یکی دیگر از عواملی است که باعث دررفتگی کشکک یا کاسه زانو می‌شود که معمولاً در اثر التهاب یا عدم تعادل اجزاء مفصل ایجاد می‌شود. این وضعیت حرکت طبیعی مفصل زانو را دشوار می‌کند. در این حالت معمولاً شیار پاتلوفمورال، بافت نرم یا استخوانی مفصل زانو دچار ناهنجاری می‌شوند. از علائم دیگر آن می‌توان به دیسپلازی (رشد غیر طبعی بافت) مفصل زانو اشاره کرد. در این وضعیت عملکرد عضلات کنترل‌کننده حرکات مفصل تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

سایر عوامل زمینه‌ساز عبارت‌اند از:

  • ضعیف بودن عضله پهن داخلی (VMO). وظیفه عضله پهن داخلی (VMO) نگه‌داشتن استخوان پاتلا (کشکک) در موقعیت طبیعی خود یعنی داخل شیار پاتلوفمورال است. در زمان حرکت مفصل زانو، این عضله سعی می‌کند کشکک را در مرکز مفصل نگه دارد. این فرایند تحت عنوان ترکینگ شناخته می‌شود. اگر عضله یا فیبرهای عضلانی این ماهیچه به اندازه کافی قوی نباشند تا کشکک را در موقعیت صحیح خود نگه‌دارند، مفصل زانو در معرض دررفتگی مکرر کشکک قرار می‌گیرد.
  • انحراف بیش‌ازحد پا.
  • زاویه Q: افرادی که زاویه استخوان فمورال (زاویه کیو) آن‌ها زیاد است، معمولاً دچار تق‌تق زانو یا پای ضربدری می‌شوند. وقتی این افراد زانوی خود را صاف می‌کنند، استخوان کشکک به سمت خارج مفصل متمایل می‌شود. بنابراین وقتی نیروی داخلی مفصل بیش‌ازحد افزایش یابد، کشکک دچار دررفتگی می‌شود.

عوارض ناشی از دررفتگی کشکک یا کاسه زانو


عوارض دررفتگی کشکک زانو می‌تواند شامل موارد زیر گردد:

  • پارگی تاندون‌ها، رباط‌ها و عضلات مفصل زانو که معمولاً باعث افزایش آسیب‌دیدگی زانو می‌شود.
  • آسیب عروق خونی و اعصاب اطراف مفصل.
  • افزایش احتمال دررفتگی مجدد: در صورت دررفتگی شدید یا تکرار دررفتگی احتمال دررفتگی کشکک افزایش خواهد یافت.
  • افزایش احتمال بروز آرتروز در مفصل آسیب‌دیده در اثر افزایش سن.
  • در صورت پاره شدن تاندون یا رباط‌های مفصل آسیب‌دیده یا آسیب‌دیدگی عروق خونی یا اعصاب اطراف مفصل، ممکن است برای ترمیم بافت‌ها جراحی لازم گردد.

تشخیص


از آزمایش‌های زیر می‌توان کمک گرفت تا دررفتگی استخوان کشکک را تأیید نمود:

  • رادیوگرافی ساده: متداول‌ترین تست تشخیصی تصویربرداری برای تشخیص وجود اختلال در عملکرد مفصل پالفمورال، رادیوگرافی ساده است، قیمت آن به نسبت سایر روش‌ها ارزان‌تر است.
  • سی‌تی‌اسکن (توموگرافی کامپیوتری): حساسیت سی‌تی‌اسکن نسبت به رادیوگرافی ساده بیشتر است. ازآنجاکه سی‌تی‌اسکن می‌تواند وضعیت غضروف کشکک را نیز مشخص کند، مفیدتر از رادیوگرافی ساده می‌باشد.
    وجود ناهنجاری در بافت‌های نرم زانو را می‌توان به کمک اسکن ام آر ای (تصویربرداری رزونانس مغناطیسی) مشخص نمود. حساسیت آن بیش از موارد قبلی است.
  • اولتراسونوگرافی: به‌طورمعمول از اولتراسونوگرافی استفاده نمی‌شود، مگر برای تشخیص مواردی همچون: تشخیص نقایص مادر زادی، تحلیل موکینوئید، متاپلازي، تشخیص وجود غده یا کيست.

با دررفتگی کشکک زانو چه کنیم؟


مؤثرترین گزینه‌های درمانی برای دررفتگی استخوان کشکک به شرح زیر است:

سرد درمانی می‌تواند مؤثر باشد؟

استفاده از کیسه یخ هر 10 الی 15 دقیقه در ساعت، 2 تا 3 بار در روز می‌تواند تورم و علائم بیمار را کاهش دهد.

چه قرصی باید خورد؟

ممکن است برای رفع درد و التهاب، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن توصیه یا تجویز شوند. داروهای ضد درد (مانند استامینوفن)، که خواص ضدالتهابی ندارند نیز ممکن است برای کاهش دردهای شدید تجویز شوند.

حرکت دستی و جابه‌جایی

گاهی اوقات هنگام حرکت پا، استخوان کشکک به‌خودی‌خود به موقعیت اصلی‌اش باز می‌گردد. اگر این اتفاق نیافتد، ممکن است پزشک تلاش کند تا به‌صورت دستی درحالی‌که پا به آرامی خم یا صاف می‌شود، استخوان کشکک را به موقعیت طبیعی خود بازگرداند.

آسپیراسیون مفصل

اگر در اثر آسیب‌دیدگی مفصل زانو، مایعات اضافی در مفصل جمع شده باشد، ممکن است پزشک به کمک سرنگ مایعات اضافی را تخلیه کند. اگر زانو دچار زخم بازشده باشد، می‌توان برای بررسی عفونت مایع خارج‌شده را آزمایش نمود.

زانو بند را امتحان کنید

برای جلوگیری از آسیب بیشتر و کمک به التیام بافت‌های آسیب‌دیده، ممکن است تمام مفصل زانو به کمک یک اسپینت یا زانو بند، ثابت نگه داشته شود. این امر از خم شدن زانو جلوگیری کرده و کمک می‌کند تا بافت‌های آسیب‌دیده التیام یابند.

فیزیوتراپی چگونه اثربخش است؟

علائم اکثر بیماران مبتلا به دررفتگی کشکک، در عرض چند ساعت پس از جااندازی کشکک، کم‌کم بهتر می‌شود. بااین‌حال ممکن است، بازیابی عملکرد کامل زانو حداقل 8 تا 12 هفته طول بکشد. بدین طریق بیمار می‌تواند شانس بازیابی عملکرد زانوی خود را افزایش داده و احتمال دررفتگی مجدد را کاهش دهد.
درمان فیزیوتراپی اهداف زیر را دنبال می‌کند:

  • کاهش درد و التهاب توسط درمان‌هایی نظیر: الکتروتراپی، شاک ویو تراپی و امواج اولتراسوند 
  • افزایش دامنه حرکتی مفصل زانو.
  • تقویت زانو: بخصوص چهار سر ران (و عضله vmo)
  • تقویت اندام‌های تحتانی: عضلات ساق پا، ران و لگن.
  • بهبود عملکرد رباط‌های پاتلوفمورال (کشکک)
  • طبیعی کردن مجدد طول عضلات و رتیناکولوم.
  • تقویت اعصاب اندام‌ها، چابکی و تعادل بیمار.
  • بهبود عملکرد حرکتی زانو مانند: راه رفتن، دویدن، حرکت اسکات، جست‌وخیز کردن و پریدن.
  • کاهش احتمال دررفتگی مجدد کشکک.

ورزش برای جابه‌جایی کشکک زانو را فراموش نکنید

بالا آوردن پا به سمت داخل بدن

به پهلو دراز بکشید، پایی که قرار است با آن تمرین کنید، به سمت پایین باشد. پای دیگر خود را بر روی یک صندلی قرار داده یا آن را خم کرده و مقابل زانوی دیگر قرار دهید. عضله ران را منقبض کنید، و بدون خم کردن پا، آن را از روی زمین بالا آورید. این حالت را حدود 6 ثانیه نگه‌دارید، سپس به آرامی پا را پایین بیاورید و چند ثانیه استراحت کنید. 3 بار در روز، هر بار 8 تا بار 12 تکرار، این تمرین را انجام دهید.

بالا آوردن پا به سمت خارج بدن

به پهلو دراز بکشید، پایی که قرار است با آن تمرین را انجام دهید، به سمت بالا باشد. عضلات ران را منقبض کرده و سپس پای خود را مستقیم بالا آورید. لگن و پای خود را به‌طور مستقیم با بقیه بدن در یک راستا نگه‌دارید، زانوی شما باید به سمت جلو باشد. ران خود را به سمت عقب نچرخانید. این حالت را حدود 6 ثانیه نگه‌دارید، به آرامی پای خود را پایین بیاورید و چند ثانیه استراحت کنید. 3 بار در روز، هر بار 8 تا 12 بار تکرار، این تمرین را انجام دهید.

بالا آوردن پا به سمت عقب

به روی شکم بخوابید. عضلات ران را منقبض کنید و سپس پای خود را از روی زمین بلند کنید. این حالت را حدود 6 ثانیه نگه‌دارید، به آرامی پای خود را پایین بیاورید و چند ثانیه استراحت کنید. 3 بار در روز، هر بار 8 تا 12 بار تکرار، این تمرین را انجام دهید.

به این پست امتیاز دهید.
هیچ رای ثبت نشده است