درمان زانوی ضربدری (پاهای کمان) در کودکان و بزرگسالان بدون جراحی

زانوی ضربدری که با نام ژنو-والگوم نیز شناخته می‌‌شود، نوعی عارضه‌ی دفرمیتی زانو است که در کودکان و بزرگسالان دیده می‌‌شود. در این عارضه، زمانی که شخص صاف ایستاده است، زانو‌های او با هم در تماس هستند، در حالی که مچ پاهای او فاصله زیادی از هم دارند. حالت برعکس زانوی ضربدری، زانوی پرانتزی یا ژنو-واروم است که در این حالت زمانی که شخص صاف ایستاده است، مچ پاهای او به هم نزدیک هستند، در حالی که زانوهای او فاصله زیادی از هم دارند.

زانوی ضربدری معمولا با اندازه‌گیری زاویه بین استخوان ساق پا و ران پا و یا اندازه‌گیری فاصله‌ی مچ پاها، ارزیابی می‌‌شود. گاهی برای گرفتن دقیق این اندازه‌ها، عکسبرداری اشعه ایکس انجام می‌‌شود.

زانوی ضربدری (و پرانتزی) بخشی طبیعی از روند رشد کودک هستند. روند طبیعی رشد و تغییر شکل پاهای اغلب کودکان به این صورت است که در ابتدا زانوی آنها حالت پرانتزی دارد و به تدریج تا دو سالگی زانوها صاف می‌‌شوند و سپس کم‌کم پاها تا چهارسالگی حالت ضربدری به خود می‌گیرند و مجددا تا سن 6 الی 11 سالگی صاف می‌‌شوند.

زانوی ضربدری حالتی است که به طور طبیعی در دوره‌ای از رشد کودک ایجاد می‌‌شود و بنابراین در سال‌های اولیه زندگی کودک، وضعیت قرارگیری پاهای او تنها تحت نظر قرار می‌گیرد. اما اگر حالت زانوی ضربدری با رشد کودک بهبود پیدا نکند و همچنان پابرجا باشد ، زاویه انحراف زانو زیاد باشد، به نظر بیاید این زاویه در حال زیاد شدن و شدت گرفتن است، حالت ضربدری تنها در یک پا باشد یا موجب درد یا بد راه رفتن کودک شود، لازم است اقدامات درمانی مشخصی انجام شوند تا زانوی ضربدری اصلاح شود. کلینیک طب فیزیکی دکتر دهقان پس از سالها تجربه در زمینه درمان زانوی ضربدری، مناسب‌ترین شیوه‌های درمانی ازجمله حرکات اصلاحی و ورزشی مناسب را برای درمان، به این بیماران توصیه می‌‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت با شماره تلفن‌ 03132226284 تماس حاصل فرمایید.

علت بروز زانوی ضربدری چیست؟


ضربدری بودن زانو‌ها تا حد مشخصی، در بین همه کودکان امری عادی است. این حالت همچنین می‌‌تواند ژنتیکی باشد. گاهی اوقات زانوی ضربدری می‌‌تواند بر اثر بیماری یا مشکل زمینه‌ای ایجاد شود، مانند:

  • آسیب دیدن صفحات رشد استخوانی زانو
  • صدمه دیدن صفحات رشد استخوانی بر اثر عفونت مفصل یا استخوان
  • چاقی یا اضافه وزن
  • کمبود‌های غذایی و مشکلات تغذیه‌ای مانند بیماری ریکت که بر اثر کمبود ویتامین دی ایجاد می‌‌شود.
  • اختلال در رشد استخوان‌ها

علائم و تاثیرات زانو ضربدری


برخی از علائم و تاثیرات زانوی ضربدری عبارتند از:

  • وجود فاصله بین مچ پاها در حالی که زانوها با هم در تماس هستند.
  • زیاد بودن زاویه زانو به سمت داخل
  • تغییر در حالت راه رفتن پاها

در صورتی که زانوی ضربدری در کودکانی با سن بالاتر درمان نشود می‌‌تواند موجب بروز زودرس درد آرتروز زانو شود.

تشخیص زانو ضربدری


برای تشخیص زانو ضربدری در ابتدا کودک معاینه فیزیکی شده و سوابق پزشکی او بررسی می‌‌شود. معاینه‌ی فیزیکی شامل موارد زیر می‌‌شود:

  • ارزیابی قد، وزن، عرض بدن و شاخص توده‌ی بدنی
  • مشاهده نحوه راه رفتن کودک
  • بررسی دامنه حرکتی مفاصل پا

در صورتی که زانوی ضربدری بر اثر بیماری زمینه‌ای ایجاد شده باشد و یا ضربدری بودن زانوها خارج از محدوده‌ی رشد طبیعی کودک باشد، انجام عکسبرداری با اشعه ایکس تجویز می‌‌شود.

زانو ضربدری را چگونه می‌‌توان اصلاح کرد؟


روشهای درمانی مختلفی برای اصلاح زانوی ضربدری وجود دارد. از جمله:

زانوبند مخصوص زانو ضربدری

 بسیاری از پزشکان در کنار ماساژ  و درمان‌های دستی، استفاده از زانوبند طبی را تجویز می‌‌کنند. زانوبندهای طبی مخصوص به منظور ایجاد زاویه صحیح مفصل زانو و مچ پا استفاده می‌‌شوند. این زانوبندها موجب می‌‌شوند زاویه قرارگیری پا به حالت عادی نزدیک‌تر شود و از خم شدن زانو به سمت داخل جلوگیری می‌‌کنند و بنابراین استخوان‌های بیمار به شکل صحیح رشد می‌‌کنند و همچنین نحوه قرارگیری راستای استخوان‌ها در هنگام ایستادن و راه رفتن اصلاح می‌‌شود.

ورزش‌های مخصوص زانو ضربدری

زانوی ضربدری معمولا به علت ضعف عضلات آبداکتر ران پا ایجاد می‌‌شود. این عضلات در قسمت کناری و بیرونی ران پا قرار دارند. با کمک برخی تمرینات مخصوص می‌‌توان این عضلات را تقویت کرد که این تمرینات در ادامه آورده شده‌اند:

لانژ به پهلو

برای انجام این حرکت:

  • بایستید و پاهای خود را به اندازه عرض شانه از هم باز کنید و دستان خود را به سمت جلوی قفسه سینه بالا بیاورید.
  • سپس یک قدم بزرگ به سمت چپ بردارید.
  • زمانی که پای شما به سمت زمین نزدیک می‌‌شود، زانوی راست شما به آرامی خم می‌‌شود و لگن شما به سمت عقب می‌‌رود.
  • زمانی که انقباض عضلات لگن را حس کردید، باید به آرامی به حالت ایستاده بازگردید و دوباره پاهای خود را به هم نزدیک کنید.
  • این حرکت را 10 تا 12 بار تکرار کنید و سپس همین کار را با پای راست انجام دهید. برای سخت‌تر کردن این تمرین می‌‌توانید یک توپ ورزشی در دست خود بگیرید. این تمرین به تقویت عضلات همسترینگ، بیرون ران و چهار سر زانو کمک می‌‌کند.

بالا آوردن پا در حالت صاف

قبل از انجام این تمرین بهتر است 5 دقیقه فعالیت هوازی سبک مانند پیاده‌روی یا راه رفتن را انجام دهید تا بدن شما گرم شود. بعد از گرم کردن مراحل زیر را دنبال کنید:

  • بر روی کمر، روی زمین دراز بکشید.
  • یک پای خود را صاف روی زمین بگذارید و پای دیگر را خم کنید به طوری که کف پای شما روی زمین قرار گیرد.
  • عضلات پای دیگر که صاف است را منقبض کنید و پای خود را حدود یک فوت از زمین بلند کنید.
  • این حالت را برای 5 ثانیه نگه دارید.
  • توجه کنید که عضلات تنه و کمر شما ریلکس باشند و از خم کردن کمر خود خودداری کنید.
  • می‌توانید این حرکت را حداقل دو بار برای هر پا انجام دهید.
  • این تمرین موجب تقویت عضلات چهار سر زانو می‌‌شود که در جلوی ران قرار دارند. این عضلات از مفصل زانو پشتیبانی می‌‌کنند.

بالا رفتن از استپ از پهلو

برای انجام این تمرین به یک نیمکت نیاز دارید.

  • در کنار نیمکت بایستید به طوری که پای راست شما کنار نیمکت باشد. دستان خود را جلوی قفسه سینه بیاورید.
  • پای راست را روی نیمکت بگذارید و به آرامی روی پای راست بلند شوید.
  • زمانی که پای راست صاف شد، سعی کنید چند لحظه در این حالت بمانید و سپس به آرامی بدن خود را پایین بیاورید.
  • این تمرین را 10 تا 12 بار برای هر پا انجام دهید.
  • برای سخت‌تر کردن تمرین می‌‌توانید یک توپ ورزشی در دست بگیرید.

اسکات با تکیه به دیوار

  • پشت به دیوار بایستید و کمر خود را به دیوار تکیه دهید. پاشنه‌ی پاهای شما باید کمی از دیوار فاصله داشته باشند به طوری که زمانی که زانوهای خود را خم می‌‌کنید، راستای زانوهای شما با نوک انگشتان پای شما یکی باشد.
  • پاهای خود را به اندازه عرض شانه از هم باز کنید و سپس زانوهای خود را به اندازه 90 درجه خم کنید.
  • زمانی که در این حالت مکث می‌‌کنید، توجه کنید که عضلات شکم شما کمی منقبض باشند.
  • برای 5 تا 10 ثانیه در این حالت بمانید و به تدریج که عضلات پای شما قوی‌تر می‌‌شوند، زمان مکث کردن در این حالت را افزایش دهید.

پرس زانو

  • روی زمین بنشینید و یکی از پاهای خود را صاف روی زمین قرار دهید و یک حوله‌ی رول شده را زیر زانوی خود بگذارید.
  • عضلات چهار سر زانوی خود را منقبض کنید و پای خود را صاف کنید. سعی کنید پشت زانوی خود را به سمت حوله فشار دهید.
  • این حالت را برای 3 ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی عضلات خود را شل کنید.
  • این تمرین را 10 بار تکرار کنید و سپس همین کار‌ را برای پای دیگر انجام دهید.

حرکت پا به عقب (انقباض همسترینگ)

  • برای حفظ تعادل خود، دسته‌ی یک صندلی را بگیرید و سپس وزن خود را روی یک پا منتقل کنید. پای دیگر خود را به سمت عقب خم کنید.
  • عضلات پشت ران خود را منقبض کرده و تا جای ممکن پاشنه‌ی پای خود را به سمت باسن خود نزدیک کنید.
  • این حالت را برای 5 ثانیه نگه دارید و سپس به آرامی پای خود را پایین بیاورید.
  • همیشه حرکات خود را به آرامی و تحت کنترل کامل انجام دهید تا برای بلند کردن پای خود به سمت عقب تنها از عضلات همسترینگ استفاده کنید.
  • این تمرین را برای هر پا 8 تا 10 بار تکرار کنید.

بالا آوردن پا از پهلو

  • یک کش به دور مچ پای راست خود ببندید و سمت دیگر کش را در سطح پایین (نزدیک به زمین) فیکس کنید.
  • طوری بایستید که شانه‌ی چپ شما به سمت محل بسته شدن طرف دیگر کش باشد.
  • به آرامی و با ملایمت پای راست خود را به سمت رایت از روی زمین بلند کنید. پای خود را تا جایی که می‌‌توانید بالاتر ببرید.
  • به آرامی پای خود را پایین بیاورید. این حرکت را برای هر پا 10 تا 12 بار تکرار کنید.
  • این تمرین عضلات کناری ران را تقویت می‌‌کند.

بالا آوردن پا از پهلو در حالت خوابیده

  • به پهلو دراز بکشید و هر دو پای خود را روی هم قرار دهید.
  • یکی از پاهای خود را به آرامی تا زاویه 45 درجه بالا ببرید. کمی در حالت مکث کنید و سپس پای خود را به آرامی پایین بیاورید.
  • این کار را برای هر پا بین 10 تا 12 بار تکرار کنید.
  • برای سخت‌تر کردن تمرین می‌‌توانید به دور مچ پای خود وزنه ببندید یا یک دمبل روی ران پای خود بگذارید.
به این پست امتیاز دهید.
هیچ رای ثبت نشده است