علت ،علائم و درمان خشکی و یخ زدگی شانه

یخ زدگی شانه (فروزن شولدر یا کپسولیت چسبنده) نوعی التهاب است که در کپسول استخوان بازو بروز می‌یابد. مفصل شانه کپسول مفصلی بسیار آزادی دارد که به کپسول مفصلی بازو (هومروس) معروف است. گاهی اوقات بافت پیوندی ملتهب و سفت می‌شود. شانه یخ زده معمولاً فقط یک شانه را درگیر می‌کند و به ندرت به طور همزمان در هر دو شانه بروز می‌یابد. در این شرایط دامنه حرکتی شانه به شدت محدود می‌شود. بیمار از خشکی شانه و گرفتگی و حتی درد شانه رنج می‌برد و به سختی می‌تواند شانه را حرکت دهد.  درد مربوط به شانه منجمد دردی مداوم است که شب‌ها یا در هوای سرد تشدید می‌شود. این عارضه بدون درمان برطرف نمی‌شود و گاهی به حدی می‌رسد که بیمار حتی نمی‌تواند بازوی خود را بلند کند. لباس پوشیدن، رانندگی و انجام وظایف روزمره درد شدید شانه را در پی خواهد داشت.

شانه یخ زده بیشتر در میان افراد بالای 40 سال، معمولاً در بازه سنی 70- 40 شایع است. درد و گرفتگی مداوم شانه علامت یخ زدگی شانه است، اکثر موارد این عارضه ظرف دو تا نه ماه بروز می‌یابد. دکتر دهقان در کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی دکتر دهقان بهترین درمان شانه منجمد را پس از ارزیابی دقیق وضعیت شانه توصیه می‌کنند. جهت کسب اطلاعات بیشتر، مشاوره و یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره‌ 03132226284 تماس حاصل فرمایید.

علل


علت یخ‌زدگی شانه دقیقاً مشخص نیست. هیچ ارتباط روشنی بین گرفتگی و یخ زدگی شانه و نوع کار یا دست غالب (استفاده مداوم از یک دست) وجود ندارد. البته بعضی عامل‌ها احتمال یخ زدگی شانه را افزایش می‌دهد:

  •  دیابت: شانه منجمد در بیماران دچار دیابت شیوع بالاتری دارد و حدود 20 ـ 10 درصد بیماران دیابتی با این عارضه مواجه می‌شوند. دلیل این ارتباط مشخص نیست.
  •  بیماری‌های دیگر: بعضی بیماری‌ها مانند پرکاری غده تیروئید، کم‌کاری تیروئید، پارکینسون و ناراحتی‌های قلبی احتمال گرفتگی و یخ زدگی شانه را افزایش می‌دهد.
  •  بی‌حرکت بودن شانه: یخ زدگی شانه گاهی زمانی رخ می‌دهد که شانه پس از جراحی، شکستگی یا آسیب دیدگی‌های دیگر مدتی بی‌حرکت بوده است. بنابراین پزشکان از بیماران می‌خواهند که شانه را اندکی پس از جراحی یا آسیب دیدگی حرکت دهند.
  •  حالت اندامی نامناسب: در بعضی وضعیت‌های اندامی که شانه مدور است، یکی از رباط‌های شانه کوتاه می‌شود و به یخ زدگی شانه دامن می‌زند. اگر شانه منجمد به موقع درمان نشود، درد و گرفتگی آن بیش از سه سال طول می‌کشد و بسیار طاقت‌فرسا و غیرقابل تحمل می‌شود.

علائم خشکی و یخ زدگی شانه


ناتوانی در حرکت دادن شانه همراه با نشانه‌های معمول انقباض شانه یا بدون این نشانه‌ها علامت یخ‌زدگی شانه است. دیگر علائم احتمالی شانه منجمد عبارت است از:

  •  درد سنگین و منتشر
  •  گرفتگی و خشکی شانه
  •  اختلال‌های خواب

مراحل


فروزن شولدر یا بیماری خشکی و یخ زدگی شانه دارای سه مرحله در حال یخ زدن، یخ زده و باز شدن یخ است.

در حال یخ زدن (دردناک)

علائم مرحله در حال یخ زدن با شروع تدریجی درد شانه بروز می‌یابد. درد معمولاً شب‌ها گسترده‌تر و شدیدتر می‌شود. این مرحله 9 ـ 2 ماه طول می‌کشد.

یخ زده (خشک و گرفته)

مفصل شانه به تدریج سفت و منقبض می‌شود، اگر چه این گرفتگی دردناک نیست، اما انجام کارهای رومزه‌ای مانند لباس پوشیدن یا حمل اشیاء را دشوار می‌کند. تحلیل رفتن عضلات اطراف شانه نیز شروع می‌شود. این مرحله 12 ـ 4 ماه طول می‌کشد.

باز شدن یخ (آزاد شدن)

تمام علائم در مرحله پایانی بهبود می‌یابد. درد به تدریج کمتر می‌شود و بیمار توانایی حرکتی خود را بازمی‌یابد. این مرحله 12 ـ 5 ماه طول می‌کشد.

درمان مناسب با توجه به مرحله بیماری توصیه می‌شود و معمولاً شامل درمان دستی و برنامه‌های توانبخشی خاص می‌شود.
بیمار برای بهره‌مندی از بهترین درمان باید به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کند.

تشخیص


پزشکان معمولاً سندروم شانه یخ زده را با توجه به نشانه‌ها و علائم و معاینه بالینی تشخیص می‌دهد. شدت شانه منجمد بر اساس نتایج آزمایشی تعیین می‌شود که متخصص با انجام آن، دامنه حرکتی شانه و شدت درد را مشخص می‌کند. برای تشخیص یخ زدگی شانه از عارضه‌های دیگری مانند بیماری‌های التهابی مفصل (آرتریت)، آسیب دیدگی روتاتورکاف یا دیگر ناراحتی‌های احتمالی آزمایش‌های مختلفی مانند رادیوگرافی، سونوگرافی و ام آر آی انجام می‌شود. مشکلات ساختاری نیز با انجام این آزمایش‌ها تشخیص داده می‌شود.

درمان خشکی و یخ زدگی شانه


در ادامه روش‌های درمان شانه منجمد را بررسی می‌کنیم.

دارو

برای درمان یخ زدگی شانه داروهایی مانند مسکن، ضدالتهاب و داروهای خواب‌آور تجویز می‌شود. داروهای متعددی تجویز می‌شود که اثرگذاری آنها برای تمام بیماران یکسان نیست. بنابراین بهتر است که برای مصرف داروی مناسب به پزشک مراجعه کرد.

تزریق استروئید

تزریق کورتیزون (استروئید) در مفصل درد را کاهش می‌دهد و حرکت شانه را، به ویژه در مراحل اولیه عارضه بهبود می‌دهد، البته اثر این دارو در بهترین حالت کوتاه مدت است و با خطر عفونت مفصل نیز همراه است. این تزریق‌ها معمولاً با توجه به تصاویر رادیوگرافی و به صورت کاملاً استریل و ضدعفونی شده انجام می‌شود.

هیدرو دیلیشن و کشش

هیدرو دیلیشن و تزریق پس از کشش روشی مبتنی بر تزریق و تمرین‌های کششی است که در آن متخصص مفصل شانه را با مایع پر و متورم می‌کند و انقباض‌ها را از بین می‌برد. هدف از درمان این است که مراحل عارضه سریع‌تر طی شود. مراحل این درمان به شرح زیر است.

  •  تزریق حدود 50 میلی لیتر مایع. این مایع ترکیبی از داروی ضدالتهابی کورتیزون، داروی بی‌حسی موضعی و سرم نمکی (سالین) استریل است. تزریق توسط متخصص مجرب و با توجه به تصاویر رادیولوژی انجام می‌شود.
  •  با ورود مایع باید حس کشش یا از جا درآمدن شانه احساس شود.
  •  کشش به سرعت شروع می‌شود و تا زمان بهبود نتایج ظرف 4 هفته آتی ادامه داده می‌شود.

درمان دستی شانه

متخصص درمان دستی شانه بی‌حس شده را در دامنه حرکتی کامل آن حرکت می‌دهد. در اثر این حرکت بافت‌های همبند تشکیل شده در کپسول مفصلی شانه پاره می‌شود و بیمار راحت‌تر می‌تواند شانه را حرکت دهد. اگر چه درد اکثر بیماران پس از درمان دستی کاهش و دامنه حرکتی مفصل افزایش می‌یابد، اما احتمال اندکی وجود دارد که عروق یا عصب‌ها و یا غضروف مفصلی شانه آسیب ببیند یا استخوان بازو بشکند.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی متداول‌ترین و عموماً موفق‌ترین درمان شانه یخ زده است. متخصص فیزیوتراپی مجرب بر کشش مفصل شانه متمرکز می‌شود تا توانایی حرکتی بهبود یابد و فشار روی مفصل از بین برود. درمان فیزیوتراپی برای بیماری شانه یخی بسته به سن، شدت عارضه و عامل‌های دیگر از چند هفته تا نه ماه طول می‌کشد. همچنین متخصص فیزیوتراپی حرکت‌های اصلاحی با دامنه حرکتی ملایم را به بیمار آموزش می‌دهد.

اوزون تراپی

اوزون تراپی درمانی مبتنی بر تزریق برای عارضه‌های دردناک حاد و مزمن است. اوزون برای درمان عارضه‌های دردناک گوناگونی مانند آرتروز، التهاب تاندون (تاندونیت) و التهاب پاشنه پا کاربرد دارد. اوزون تراپی شامل تزریق مستقیم مخلوطی از داروهای ضد التهاب طبیعی در مفصل آسیب دیده می‌شود. ماده اصلی فعال این تزریق مخلوطی از گازهای اکسیژن و اوزون است.

تزریق پی آر پی

محلول پی آر پی (PRP) با هدف برانگیختن توانایی طبیعی خود بدن برای تولید بافت‌های قوی‌تر تزریق می‌شود. در این روش از خون خود بیمار برای تحریک واکنش التیام‌بخشی در مفصل یا بافت آسیب دیده استفاده می‌شود. ابتدا مقدار کمی خون از بیمار گرفته می‌شود و نمونه در سانتریفیوژ چرخانده می‌شود تا پلاکت‌ها غلیظ شود. سپس پلاسمای سرشار از پلاکت (PRP) جداسازی و در ناحیه دردناک تزریق می‌شود. فاکتورهای رشد موجود در پلاکت سلول‌های لازم برای التیام را تقویت و تولید می‌کند.